کم‌توانی و ناتوانی جسمی در معماری ایران

آمار

به‌عنوان کشوری که ۸سال درگیر جنگ بوده، آن هم جنگی که تاوان کمبود تجهیزات و جنگ‌افزار را نفرات داده‌اند، آمار ناتوانان و کم‌توانان جسمی در کشور ما با کشورهای دیگر جهان تفاوت‌های معناداری دارد. برای فهمیدن این تفاوت حتی قبل از بررسی آمار و هرم سنی جمعیت کافی‌است نگاهی به قهرمانی‌های تیم‌های پارالمپیک ایران در رشته‌های مختلف بیاندازیم. قهرمانی‌های پیاپی و سیطره‌ی بی‌چون‌وچرا در بسیاری از این رشته‌ها بیش از هر عامل دیگری، نتیجه‌ی جمعیت جوان و کارآمد جامعه‌ی کم‌توانان و ناتوانان جسمی ایران است.

اما اولین نکته‌ی جالب درمورد آمار ناتوانان جسمی در ایران، آخرین تاریخ سرشماری است. این آمار به‌قدری قدیمی و منسوخ است که حتی از کلمه‌ی نامناسب «معلول» درعنوان آن استفاده شده؛ کلمه‌ای که مدت‌هاست برای دغدغه‌مندان این عرصه توهین به‌حساب‌می‌آید. آخرین آمار کم‌توانان و ناتوانان جسمی ایران به استناد مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵ به‌روزشده و جمعیت کل این جامعه را کمی بیش از یک میلیون نفر گزارش‌می‌دهد. در همین سال جمعیت کل ایران کمی بیش از ۷۰ میلیون نفر سرشماری‌شده. ولی پس از گذشت ۱۱ سال هنوز سرشماری جدیدی با محوریت کم‌توانی و ناتوانی صورت‌نگرفته است.

نگاهی به هرم سنی جمعیت براساس همان آمار ۱۱ سال پیش تعداد جمعیت کم‌توان و ناتوان ۲۰-۲۴ ساله (۳۱تا۳۵ ساله‌ی امروز) را حتی از جمعیت بالای ۷۵سال، بیشتر نشان‌می‌دهد. نادیده‌گرفتن این بخش از جامعه به معنی هدردادن بخش مهمی ازکارآیی جمعیت پویای کشور است. چراکه خانه و شهری که زمینه‌ی فعالیت این جمعیت را فراهم نکند:

  • اول، این افراد را خانه‌نشین و از جامعه جدامی‌کند.
  • دوم، وقتی زمینه‌ی استقلال این افراد در زندگی فردی و اجتماعی فراهم‌نشود حتما فرد یا افراد دیگری باید به کمک آن‌ها بشتابند و این خود به معنی هدررفت بیشتر سرمایه‌های انسانی است.
  • سوم، محیطی که برای کم‌توانان قابل استفاده نباشد، معمولا برای سایر افراد هم خیلی مناسب نیست. به‌خصوص که تعریف کم‌توانی در کشور ما بسیار سخت‌گیرانه بوده بسیاری از موارد کم‌توانی را دربرنمی‌گیرد.
  • چهارم، با حرکت قله‌ی هرم سنی به سمت سنین بالاتر، اهمیت محیط قابل دسترس برای همگان بیشتر و بیشتر لمس‌می‌شود. این مساله‌ای است که ظرف ۲۰ تا۳۰ سال آینده بخش مهمی از جمعیت کم‌توان کشور را خانه‌نشین خواهدکرد؛ جمعیتی که هنوز می‌تواند سازنده باشد.

فقر قوانین

نگاهی به قوانین مصوب برای مناسبسازی محیطهای مسکونی و شهری حتی قبل از مقایسهی این قوانین با نمونههای جامعتر بهخوبی نشان‌‌دهندهی فقر قوانین دراینزمینه است. تنها جایی که در آییننامههای نظام مهندسی ساختمان حرفی از مناسبسازی بهمیانآمده، چند صفحهای درانتهای مبحث چهارم، الزامات عمومی ساختمان، است. برای اینکه ناکافی بودن این مقدار قوانین را بهتر درککنید، درنظربگیرید که مبحث یازدهم قوانین ساختمان ایالات متحده که به استانداردهای مربوط به مناسبسازی محیط برای کم توانان و ناتوانان جسمی میپردازد بالغ بر ۲۰۰صفحه است.

حدود ۱۰سال پیش، اواخر دوران دانشجویی با شرکتی همکاری مطالعاتی میکردم. پروژهای را از سازمان مسکن گرفتهبودند برای مطالعهی استانداردهای مربوط به مناسبسازی محیطهای مسکونی و شهری در کشورهای دیگر. علاوه بر فردی که ظاهرا در اصفهان استاد دانشگاه بود و فقط پروژه را گرفتهبود و کوچکترین مشارکتی نداشت، دو مهندس دیگر هم عضو گروه مطالعاتی بودند که کار را بهعنوان دست دوم انجاممیدادند. من هم درابتدا قراربود فقط مترجم باشم با دستمزدی معادل ۱۴۰۰تومان برای صفحهي آ۴ شانزده خط فونت ۱۲. البته خیلی زود به دست سوم تبدیلشدم چراکه عملا کسی حوصلهی خواندن متن را نداشت، چهرسد به نوشتن آن. بماند که درآخر فایل را با فونت ۸ چاپکردند تا دوسوم پول را بدهند. ولی میدانم که حداقل یک پروژه با این مضمون انجامشده و تقریبا مطمئن‌ام که این تنها پروژه نبوده. اما سوال اینجاست که چرا مطالعات اینچنینی منجر به تصویب قوانین نمیشوند؟

اما باوجود قدمت آمار و فقدان استاندارد هنوز یک امید باقی است. مثل تمام موارد دیگری که وجدانهای بیدار با اتکا به اخلاق و ارزشهای انسانی، تمام دلایل موجود برای ناامیدی را نادیدهمیگیرند و دستبکارمیشوند، می‌توان امیدوار بود که کارفرمایانی باشند که بخواهند محیطهای قابل دسترس بسازند. و البته هستند معمارانی که به دنبال فرصتی برای طراحی چنین محیطهایی باشند. کمتوانان و ناتوانان جسمی با این روحیه ناآشنا نیستند. زندگی این عزیزان همواره مبارزهای بوده برای احقاق حق خود بهعنوان شهروندان ارزشمند جامعه.

آنچه از دست ما ساختهاست، ارجاع به منابع خوبی است که برای استانداردهای محیطهای قابل دسترس میتوان یافت

معرفی منابع

با جستجوی واژه‌های مرتبط، خیلی زود متوجه‌خواهیدشد که جز نقد وضع موجود، مطالعات موردی بسیار بی‌کیفیت، و تاریخچه‌ی قوانین و لوایح، عملا باقی نتیج جستجو حتی ربط چندانی به موضوع ندارند. از نمونه‌های قابل‌توجه‌تر این نوع مطالب این لینک‌ها را می‌توان درنظرگرفت:

تاریخچه‌ی قوانین در انجمن حامیان شهر بدون مانع

قوانین در پرتال کانون‌های معلولان! محله

نقد وضع موجود در پژوهشکده‌ی نظر

مجموعه‌ی مقالات همایش مناسب‌سازی محیط شهری (در همین همایش با ۴ مقاله شرکت‌کرده‌بودیم.)

اما مهم‌ترین منبع برای استانداردهای مربوط به مناسب‌سازی محیط‌های مسکونی و شهری که به‌تنهایی برای هرنوعی از طراحی کفایت‌می‌کند قوانین مربوط به آمریکاییان دارای کم‌توانی و ناتوانی جسمی ADA – American with Disability Act است. این قوانین تقریبا بدون تغییر در ‌‌IBC قوانین بین‌المللی ساختمان وهمین‌طور در CBC قوانین ساختمان در کالیفرنیا هم تکرارشده‌اند.

توصیه‌ی برادرانه و دوستانه‌ی من این است که دست‌کم نگاهی به سرفصل‌ها و دیاگرام‌های این منبع بیاندازید تا تصوری کلی از اقتضايات طراحی برای کم‌توانان و ناتوانان جسمی داشته‌باشید. ضمن این‌که این قوانین برای دوستانی که روی پروژه‌های دانشجویی کارمی‌کنند مرجعی بی‌نظیر و بسیار قابل‌اتکاست. برای دسترسی به این قوانین می‌توانید از لینک‌های زیر استفاده‌کنید:

صفحه‌ی مربوط به قوانین محیط قایل دسترس در ICC

صفحه‌ی فروشگاه ICC برای خرید کدهای متنوعی که برای مناسب‌سازی منتشرشده

وب‌سایت ADA و البته  صفحه‌ی مربوط به کدهای طراحی در این وب‌سایت

فصل یازدهم الف ازقوانین ICC مربوط به استانداردهای طراحی کاربری‌های مسکونی

فصل یازدهم ب از قوانین ICC مربوط به استانداردهای طراحی سایر کاربری‌ها

دولینک آخر علاوه بر امکان انتخاب ایالت موردنظر، قابلیت جستجوی درون متن را هم دارند. این دو لینک قطعا کامل‌ترین و بهترین منبع برای استانداردهای مناسب‌سازی هستند.

اما اگر تا فایلی دانلودنکنید احساس خوبی از مطالعه‌ی این متن ندارید، قوانین ADA به همراه راهنمای استفاده از این قوانین با کیفیت چاپی ازطریق لینک‌های انتهای مطلب قابل دانلود است. لطفا با اشتراک این منابع، دیگران را هم درباره‌ی این استانداردها آگاه‌کنید.

به امید فراهم‌شدن محیطی مناسب‌تر برای تمام شهروندان.

فایل پی دی اف استانداردها

فایل پی دی اف راهنمای قوانین

کم‌توانی و ناتوانی جسمی در معماری ایران

ارزیابی نوشته

ساختمان چندمنظوره‌ی سیپورت اولین کار کولهاوس در بوستون

88 Seaport Boulevard mixed use building by OMA
Rendering of 88 Seaport Boulevard,. Img © OMA. Rendering by Bloom.

OMA آخرین کار خود در سیپورت بوستون را امروز به نمایش‌گذاشته: یک ساختمان ۴۹۰هزار فوت مربعی شامل کاربری‌های تجاری و اداری در ۱۸ طیقه. ۴۲۰هزار فوت مربع از مساحت ساختمان به کاربری اداری اختصاص‌داده‌شده، ۶۰هزار فوت مربع در دوطبقه‌ی پایینی تجاری خواهدبود، و ۵هزار فوت مربع باقی‌مانده برای کاربری‌های شهری و فرهنگی مورداستفاده‌قرارخواهدگرفت.

این پروژه توسط شوهی شیگماتسو Shohei Shigematsu، شریک OMA و سرپرست دفتر نیویورک مدیریت‌شده:

طرح ما برای شماره‌ی ۸۸ سیپورت، ساختمان را به دو حجم جداگانه تقسیم‌می‌کند، تا پاسخ‌های مجزایی برای مقیاس‌های شهری کهنه و نو داشته‌باشد. درعین‌حال، گونه‌های مختلفی از دفاتر اداری را برای کاربردهای مختلف درخودجای‌می‌دهد. کاربردهایی که ممکن است نیاز به پلان‌های سنتی یا گزینه‌های دیگری داشته‌باشند.

همچنین شکاف موجود در حجم، فرصتی ایجادمی‌کند تا عرصه‌های عمومی به داخل ساختمان کشیده‌شوند، و لبه‌ی ساحل با‌فضای سبز اسکله‌ی فن Fan Pier  لندسکیپی یکپارچه بسازند.

ساخت پروژه‌ی شماره‌ی ۸۸ سیپورت از سال ۲۰۱۸ آغازخواهدشد و انتظارمی‌رود درسال ۲۰۲۰ به بهره‌برداری‌برسد.

ساختمان چندمنظوره‌ی سیپورت اولین کار کولهاوس در بوستون

ارزیابی نوشته

برندگان جایزه معماری بانوان اعلام شدند

architectural review گابریل کاریلو و روزانا منتیل برندگان جایزه. عکس از

دو معمار مکزیکی پرافتخارترین جایزه سال بانوان در معماری را دریافت کردند که در 3 مارچ در Claridge برگزار شد.

گابریلا کاریلو Gabriela Carrillo ، بنیانگذارTALLER Mauricio Rocha + Gabriela Carrillo به عنوان معمار زن سال 2017 انتخاب شد، در حالیکه افرادی چون جولیا بارفلید Julia Barfield  از شرکت مارکز بارفلید Marks Barfield  نیز در این لیست به چشم می خورند.

در همین ­حال روزانا منتیل Rozana Montiel نیز از مکزیک و رییس استودیوی معماری  Rozana Montiel Estudio de Arquitectura برنده جایزه مویرا گمیل Moira Gemmill  برای معماران در حال ظهور شد.

دلیل اصلی ستایش هر دو معمار توسط هیات داوران “نمایش طراحی بسیار خوب و تعهد به کار با جوامع محلی به صورت پایدار و دموکراتیک بود.”

هیئت داوران به طورخاص تحت­ تاثیر پروژه دادگاه جنایی قضاوتهای شفاهی کاریلو در Pátzcuaro، مکزیک قرار گرفتند و  بیان داشتند که

“او به صورت ماهرانه ­ای به طراحی فضاهای قابل انعطاف پرداخته، طرحی که با قوانین امنیتی به شدت سازگار بوده و در عین­ حال شفافیت در سیستم قضایی را بهبود می­بخشد.”

architectural review عکس از ،Pátzcuaro دادگاه جنایی

ساختمان سنگی بیضی­ شکل دادگاه جنایی با یک چیدمان مستطیلی آجری شکل با سقف شیب دار کاشی­ کاری شده احاطه گردیده که باران­های منطقه­ ای فصلی از سمت غرب را کنترل می کند.

هیات داوران همچنین از کار منتیل 44 ساله به خصوص “تعامل حساسانه ­اش با جامعه شگفت­ زده شدند که فرمهای ساده معماری را به جریان می ­اندازد.” که در دیگر پروژه ­هایش نظیر Veracruz Cancha – زمین ورزشی اضافه شده به پروژه بازسازی پروژه مسکن عمومی– و مجموعه مسکونی  Xalpa Unidad Habitacional در سن پایولو نیز قابل مشاهده است.

architectural review عکس از ،Cancha, Veracruz

منتیل به عنوان برنده جایزه معماری مویرا گمیل، مبلغ 10000 پوند کمک مالی را دریافت خواهد. این جایزه یادبود مویرا گمیل، مدیر طراحی V&A و بعدها مدیر برنامه ­های کلان در Royal Collection Trust است. این کمک مالی او را در امتداد توسعه حرفه ای اش کمک خواهد کرد.

وی اظهار داشت:

“تمام معماری سیاسی است. ما در فضاهای روزانه برتری­های سیاستی جامعه­مان را می­توانیم ببینیم. معماری این قدرت را دارد تا رفتارهای مدنی را شکل دهد زیرا فراتر از چیدمان آجرها، معماری اصول بنیادین تبادلات اجتماعی و عمومی را می­سازد.”

کریستین موری Christine Murray ویراستار AJ، بنیانگذار برنامه بانوان در معماری، گفت:

“هیات دوارن تحت­ تاثیر قابلبت گابریلا کاریلو در طراحی فضاهای قابل انعطاف و کار با سایه و روشن برای چنین تاثیر قانع ­کننده­ ای قرار گرفتند و آنها از روش حساس و زیرکانه وی در ساختمانهای عمومی شگفت­­ زده شدند.”

در این برنامه دنیس اسکات براون برنده  جایزه Jane Drew وهنرمند رچل وایترید  Rachel Whiteread  برنده جایزه Ada Louise Huxtable  نیز حضور داشتند.

موری گفت:

“تفکرات و اثار مکتوب ارزنده اسکات، کار او و شوخ طبعی او یک نیروی الهام بخش برای تغییر بوده است. این افتخار کل جامعه زنان معمار را دربرمی ­گیرد. وایترید به عنوان یک منبع تاثیرگذار و الهام­بخش مهم در این عرصه به شدت مستحق دریافت چنین جایزه ­ای است.”

منبع:

برندگان جایزه معماری بانوان اعلام شدند

ارزیابی نوشته

Pritzker Prize جایزه‌ی پرایتزکر ۲۰۱۷

Dezeen رافائل آراندا، کارمه پیگم، و رامون ویلالتا برندگان پرایتزکر ۲۰۱۷ / عکس از وب‌سایت

جایزه‌ی پرایتزکر امسال به گروه اسپانیایی RCR Arquitectes اهداشد. سه معمار کاتالان که کار خود را از ۱۹۸۸ در زادگاهشان اولوت (Olot) اسپانیا شروع‌کرده‌اند: Rafael Aranda رافائل آراندا، ۵۵ساله؛ Carme Pigem کارمه پیگم، ۵۴ساله؛ و Ramon Vilalta رامون ویلالتا، ۵۶ساله. این سه معمار در تاریخ ۲۰ می به توکیو خواهند رفت تا مدال برنزین و جایزه‌ی ۱۰۰هزاردلاری پرایتزکر را دریافت کنند.

این اولین بار است که پرایتزکر به‌طورمشترک به سه نفر تعلق‌می‌گیرد و دومین بار است که فارغ‌التحصیلان اسپانیا این جایزه را ازآن‌خودمی‌کنند. همچنین کارمه پیگم، پس از ظاها حدید در سال ۲۰۰۴ و کازویو سجیما در سال ۲۰۱۰، سومین زنی است که این جایزه را دریافت‌می‌کند.

آرسی‌آر در اولوت و سراسر اسپانیا نام شناخته‌شده‌ای‌است. از معروف‌ترین پروژه‌های آن‌ها می‌توان میکده‌ی بل لوک در پالاموس  Bell-Lloc Winery و کتابخانه و مرکز سالمندان بارسلونا Library and Senior Citizen’s Center in Barcelona نام‌برد.

میکده‌ی بل-لاک/ Architectural Review عکس از وب‌سایت
میکده‌ی بل-لاک/ Architectural Review عکس از وب‌سایت
میکده‌ی بل-لاک/ Architectural Review عکس از وب‌سایت
میکده‌ی بل-لاک/ Architectural Review عکس از وب‌سایت
میکده‌ی بل-لاک/ Architectural Review عکس از وب‌سایت
میکده‌ی بل-لاک/ Architectural Review عکس از وب‌سایت
DeZeen میکده‌ی بل-لاک / عکس از وب‌سایت
Architectural Reviewمرکز سالمندان و کتابخانه‌ی سنت آنتونی / عکس از وب‌سایت
Architectural Reviewمرکز سالمندان و کتابخانه‌ی سنت آنتونی / عکس از وب‌سایت
Architectural Reviewمرکز سالمندان و کتابخانه‌ی سنت آنتونی / عکس از وب‌سایت
Architectural Reviewمرکز سالمندان و کتابخانه‌ی سنت آنتونی / عکس از وب‌سایت
Architectural Reviewمرکز سالمندان و کتابخانه‌ی سنت آنتونی / عکس از وب‌سایت
Archinectمرکز سالمندان و کتابخانه‌ی سنت آنتونی / عکس از وب‌سایت

بیرون از اسپانیا، آرسی‌آر بیشتر با موزه‌ی آثار هنرمند فرانسوی پیِر سولاژ  Pierre Soulages Museum که نمای کاملا فلزی دارد شناخته‌شده‌است.

Architectural Reviewموزه‌ی پیر سولاژ / عکس از وب‌سایت
Architectural Reviewموزه‌ی پیر سولاژ / عکس از وب‌سایت
Architectural Reviewموزه‌ی پیر سولاژ / عکس از وب‌سایت
Architectural Reviewموزه‌ی پیر سولاژ / عکس از وب‌سایت
Architectural Reviewموزه‌ی پیر سولاژ / عکس از وب‌سایت
Archinectموزه‌ی پیر سولاژ / عکس از وب‌سایت

هیات داوران، کار این گروه سه نفره را «سنجیده و فکرشده» توصیف‌کرده و افزوده رویکرد آن‌ها به معماری، آثاری را پدیدآورده که هم‌زمان هم محلی و هم جهانی هستند. گلن مرکات Glenn Murcutt یکی از داوران می گوید:

آن‌ها نشان‌دادند که یک متریال واحد می‌تواند چنان سادگی و قدرتی به ساختمان ببخشد. نتیجه‌ی همکاری این سه معمار نوعی معماری بااقتدار و شاعرانه است که تبلور معماری بی‌زمان است؛ این معماری درهمان حال که بازتاب احترامی جدی به گذشته است، نمایشگر خلوصی است که متعلق به زمان حال و آینده است.

Archinectلابراتوار باربِری / عکس از وب‌سایت
Archinect مهدکودک ال پوتیت کومته / عکس از وب‌سایت
Archinect مرکز هنری لاکویزین / عکس از وب‌سایت
Archinect تياتر لالیرا / عکس از وب‌سایت
Archinect لس کولس رستوران مارکی / عکس از وب‌سایت
Archinect خانه‌ی سطری / عکس از وب‌سایت

منابع:

 

Pritzker Prize جایزه‌ی پرایتزکر ۲۰۱۷
ارزیابی نوشته

مسابقه‌ی معماری ۲۴ساعته با عنوان اسطوره‌شناسی

مسابقه‌ی معماری ۲۴‌ساعته با موضوع اسطوره‌شناسی

ideasforward یک پلتفورم اینترنتی است که درسال ۲۰۱۴ برای برگزاری مسابقات مفهومی پایه‌گذاری‌شده. یکی از مسابقات این موسسه، مسابقه‌ی معماری ۲۴ ساعت است. محور کلی مسابقه از پیش مشخص‌ و سپس شنبه صبح (آخرهفته) موضوع منتشرمی‌شود. گروه‌های شرکت‌کننده ۲۴ ساعت فرصت‌دارند تا ایده‌های خود را درقالب یک شیت A1 برای داوران بفرستند.

محورکلی مسابقه‌ی این هفته‌، اسطوره‌شناسی اعلام‌شده‌بود. موضوع مسابقه اما طراحی معبدی در المپ است با ۱۲ حجره برای ۱۲ خدای اساطیری یونان و یک هال مرکزی برای شورای خدایان. تا زمان انتشار این مطلب چیزی حدود ۱۷ ساعت با پایان مهلت فرستادن آثار باقیست. پس اگر قصددارید در این رقابت شرکت‌کنید توضیحات مسابقه را دانلودکنید و دست‌به‌کارشوید.

برگزارکنندگان تاکیددارند که به دنبال یک فضای مذهبی معمولی نیستند؛ بلکه این معبد را بازتاب یک کل واحد در قالب ۱۲ شخصیت جداگانه‌می‌بینند. وحدت محتوا و خلاقیت در نمایش تفاوت‌های ۱۲ فضای جداگانه براساس همان کلیت واحد چالش اصلی این مسابقه است.

مکان مسابقه کوه المپ معرفی‌شده و طبعا هیج محدودیتی در مصالح انتخابی یا مساحت فضاها وجودندارد. مسابقه‌ای هیجان‌انگیز با کانسپتی فوق‌آلعاده که می‌تواند بستری مناسب برای بروز خلاقیت معماران جوان باشد. درامتداد مطالعات شخصی درباب معماری بهشت، بی‌صبرانه منتظر دیدن نتایج این مسابقه هستم.

مسابقه‌ی معماری ۲۴ساعته با عنوان اسطوره‌شناسی

ارزیابی نوشته

معماری گورستان‌ها

AR - November 2016 Cover: Death
جلد مجله‌ی آرکیتکچرال ریویو؛ نوامبر ۲۰۱۶؛ با عنوان مرگ

درمیان عناوینی که در دانشگاه‌ها برای پروژه‌های معماری تعریف‌می‌شود، معماری گورستان‌ها خیلی موردتوجه‌نبوده‌است. می‌دانم که چندنفری به‌عنوان پروژه‌ی پایان‌نامه روی این موضوع کارکرده‌اند.

اگر علاقه‌مند به معماری گورستان‌ها هستید یا برای پایان‌نامه به‌دنبال موضوعی خارج از عرف می‌گردید و گورستان نظرتان را جلب‌کرده حتما نگاهی به شماره‌ی نوامبر ۲۰۱۶ مجله‌ی آرکیتکچرال ریویو بیندازید. این شماره با عنوان «مرگ» به موضوع گورستان پرداخته و می‌تواند مرجع مناسبی، هم برای مطالعات موردی و هم مباحث نظری، باشد.

کن وارپول Ken Worpole تحت عنوان «اسکان مردگان» می‌نویسد: «فاکتورهای محیطی، اقتصادی، و فرهنگی، همه معماری گورستان را درطول اعصار شکل‌داده‌اند.»

یکی از مقالات جالب این شماره نوشته‌ای‌است پیرامون اتن لویی بوله Etienne-Louise Boullee و معروف‌ترین اثرش یادمان* نیوتن. نقل‌قول جالبی از بوله در متن آمده که قبلا جایی ندیده‌بودم:

بله، من اعتقاددارم که ساختمان‌های ما، و مهم‌تر از همه ساختمان‌های عمومی ما، باید به‌نوعی شعر باشند. تصاویری که این ساختمان‌ها دربرابر دیدگان ما می‌گسترند، باید احساساتی را در ما برانگیزند که با هدف اصلی این بناها همخوانی‌داشته‌باشد.

مرگ طبیعی، هتک حرمت، بهترین سوگواری ممکن، و چندین و چند عنوان دیگر، مجموعه‌ای خواندنی پدیدآورده که می‌تواند مرجع و منبع مناسبی برای علاقه‌مندان این موضوع باشد.

*یادمان، معادل کلمه‌ی cenotaph درنظرگرفته‌شده به معنی مقبره‌ای که محل دفن فرد موردنظرنباشد. مقبره‌ی خالی.

معماری گورستان‌ها

ارزیابی نوشته

Total Migration مهاجرت کلی

مقدمه

متن زیر، ترجمه‌ی مقاله‌ای است که به همراه خانم دکتر معیری‌نیا برای شماره‌ی اخیر مجله‌ی بوراسکا Burrasca با عنوان «دنیای پنجم» تهیه‌کردیم. بوراسکا موضوع خود را این‌طور تشریح‌کرده‌بود:

بوراسکا ورای تقسیم‌بندی‌های بی‌مورد موجود، به دنبال ایده‌های نویسندگان برای دنیای پنجم است. … چگونه ممکن خواهدبود که کانسپت‌های آرمان‌شهر، دگرشهر، و ناکجاآباد (اتوپیا، هتروتوپیا، و دیستوپیا) در دنیای معاصر بازتعریف شوند؟ آیا هنوز ممکن است که در جامعه‌ی پساسرمایه‌داری کنونی بتوانیم یک بار دیگر به نوعی تفکر بنیانی برگردیم که مثل لوحی سپید از تولید معانی جدید استقبال‌کند؟ معمارها در چنین بستری چه می‌توانندبکنند؟ بادرنظرگرفتن موج جدید گرایش به آثار نویسندگان سوررئالیست، مانند جودوروفسکی و مباحث فلسفی نوظهوری مثل رئالیسم عجیب (Wierd Realism)، آیا می‌توان به وجود نوعی واقعیت جادویی اندیشید که بتواند به‌طوری عجیب عرصه‌ی اجتماعی و البته معماری ما را تحت‌تاثیرقراردهد؟

Burrasca-Cover-5
کاور شماره‌ی پنجم مجله‌ی بوراسکا
http://www.burrasca.eu/issue-5-5th-world/

آیا می‌توان به وجود نوعی واقعیت جادویی اندیشید که بتواند عرصه‌ی اجتماعی و البته معماری ما را به‌طوری عجیب تحت‌تاثیرقراردهد؟

مهاجرت کلی

 ما درطول تاریخ ما به‌تکرار دنیاهای گوناگونی را ساخته وآن را دنیای خود خوانده‌ایم. هر دنیا را یک نیاز اصلی به‌پیش‌می‌راند و به‌محض‌این‌که آن نیاز برآورده‌شود ما به سطح بالاتری از نیازها در هرم مازلو می‌رویم. دنیاهایی وجوددارند که آماده‌اند تا بالاترین ظرفیت‌های خود رشدکنند و به سطح خودشکوفایی (self-actualization) برسند. ترکیب مناسب شرایط اقتصادی و فناوری می‌تواند منجر به ظهورنوعی دنیاهای دیجیتالی شود که توسط «بازیکن‌ها» ایجاد و مدیریت‌می‌شوند. این احساس خداگونه چنین دنیاهایی را به‌پیش‌می‌راند و فرصت‌های بی‌پایان موجود در این رایاآرمان‌شهرها (cyber-utopia) باعث رونق و پیشرفت آن‌ها می‌شود.

اگر ما تاریخ هرجامعه‌ای را به‌شکلی انتزاعی بررسی‌کنیم نیاز به غذا و سرپناه، ابتدایی‌ترین پیش‌رانه‌های اجتماع هستند. سپس، جنگ‌های اتفاق‌می‌افتند و این انگیزه را به‌سمت امنیت متمایل‌می‌کنند. درنتیجه هرکسی سعی‌می‌کند پیشرفته‌ترین فناوری را دراختیاربگیرد تا امنیت‌داشته‌باشد. این رقابت منجر به انقلاب صنعتی و دسترسی آسان به غذا و سرپناه برای بسیاری از مردم می‌شود. طبیعتا دراین مرحله انسان‌ها شروع‌می‌کنند به فکرکردن درباره‌ی جایگاهشان در هستی ونیازشان به دوست‌داشتن و دوست‌داشته‌شدن. بلافاصله بعد از این مرحله نیاز به محترم‌شمرده‌شدن و پیداکردن جایگاهی در سلسله‌مراتب اجتماعی تبدیل به انگیزه‌ی جدید می‌شود.

این چرخه در ظهور و سقوط بسیاری از تمدن‌ها قابل‌تشخیص است. آن‌چه ما هم‌اکنون تجربه‌می‌کنیم جز دریک مورد چندان متفاوت نیست؛ ما درحال تجربه‌ی مرحله‌ی جدیدی برای اولین بار هستیم: زندگی مجازی. با پیروی از هرم مازلو، دنیای بعدی نمی تواند درباره ی چیزی جز خودشکوفایی باشد؛ انسانی خداگونه بودن که خلق‌می‌کند و بر قلمرو خود حکم‌می‌راند. ما پیشاپیش گوشه‌ای از نیاز خود به احترام را ازطریق بازی‌های کامپیوتری برآورده‌کرده‌ایم. حالا زمان خودشکوفایی است.

Maslow Pyramid
هرم مازلو

… دنیای بعدی نمی تواند درباره ی چیزی جز خودشکوفایی باشد؛ انسانی خداگونه بودن که خلق‌می‌کند و بر قلمرو خود حکم‌می‌راند.

 درحالی‌که ماشین‌ها درحال تولید غذا و تامین خدمات برای برآوردن نیازهای اولیه‌ی ما هستند، ما می‌توانیم در یک دنیای موازی بر خودشکوفایی متمرکزشویم. در این دنیای جدید می ةوانیم ملت جدیدی بسازیم و سپس شروع کنیم به اکتشاف، گسترش، بهره‌برداری و منهدم‌کردن (eXplore, eXpand, eXploit, and eXterminate). اما اغواکننده‌ترین وجه چنین رایاآرمان‌شهری نامحدودبودن تعداد شخصیت‌ها و فضاهاست. چنین ظرفیتی افق‌های جدیدی را پیش‌روی ما می گشاید.

چنین دنیایی همین الان هم در مقیاسی کوچک‌تر وجوددارد. بازی‌های استراتژی، و مخصوصا ژانر ۴x از محبوب‌ترین بازی‌ها هستند. تنها مشکل اینجاست که این بازی‌ها به اندازه‌ی کافی واقعی نیستند. کارگرها/سربازان دسته‌هایی از برنامه‌های خودکار هستند و فرمان‌دادن به این برنامه‌ها نیاز ما به اعتبار را برآورده‌نمی‌کند. ازسوی دیگر، سرمایه در این دنیاها معمولا چالش بزرگی‌ است و واحدهای پول واقعی نیستند. سوال این‌جاست که آیا ما می ةوانیم به کارگرها/سربازان واقعی پول واقعی بپردازیم تا برای ما یک رایاآرمان‌شهر بسازند؟ و احتی اگر چنین امکانی داشتیمُ آیا مردم حاضر به قرارگرفتن در سطوح مختلف چنین دنیایی خواهندبود؟

از منظر فنی، تمام ملزومات یک مهاجرت کلی فراهم است. ظرفیت پردازش رایانه‌ها و زیرساخت‌های اینترنت قادرند ازپس تعداد شگفت‌انگیزی از فعالیت‌های هم‌زمان برآیند. دستگاه‌های حرکت‌سنج، مانند کینکت، فعالیت‌های فیزیکی رایاکارگر/رایاسربازها را به توسعه‌ی رایاجهان‌ها ترجمه‌می‌کنند. خدمات بانکی الکترونیکی به اندازه‌ی کافی پیشرفته هستند که تمامی نقل‌وانتقالات لازم را انجام‌دهند. هیچ محدودیتی در شخصیت‌های تخیلی که بتوانیم نقش آن‌ها را بازی‌کنیم نداریم. و از همه جالب‌تر، معماری و شهرسازی به سطحی از تخصص رسیده که بتواند یک دنیای کامل را با تمام جزییاتش بازسازی‌کند.

Cyber-Peasant
دهقان مجازی
عکس پس‌زمینه از بازی Godus

ازسوی دیگر، ظرفیت‌های فنی باعث تحقق هیچ ایده‌ای نمی‌شود مگر این‌که جریان مالی آن ایده سودآوری آن را ثابت‌کند. گرچه یک رایاجهان به هیچ‌گونه مصالح ساختمانی نیازنخواهدداشت، هنوز نیروی کارگران خواهدبود و کسی باید این هزینه را بپردازد. درواقع تبادلات مالی صنعت بازی قابل‌مقایسه با یک نظام استخدامی واقعی است. گزارش رسانه ی بازی‌های جهانی نیوزو (NewZoo Global Games) تبادلات مالی سالیانه‌ی متعلق به سال ۲۰۱۵ را ۹۱/۵ میلیارد دلار نشان‌می‌دهد که ۹درصد بیشتر از سال ۲۰۱۴ است و در سال‌های آینده حتما بیشتر خواهدشد. به‌گزارش سالانه ی ای.اس.اِی ESA در سال ۲۰۱۵، ۱۵۰میلیون آمریکایی از بازی‌های کامپیوتری استفاده‌می‌کنند و در۶۳درصد خانه‌های آمریکا دست‌کم یک نفر هست که به‌طورمنظم بازی‌کامپیوتری‌می‌کند. این عدد به‌راحتی برای این‌که یک ملت نامیده‌شود کافی‌است.

 همانطور که کاب در فیلم تلقین (Inception) متوجه‌شده‌بود، ما نیازبه نسلی داریم از معماران مستعد با تخیلی نامحدود همچون آریادنه‌ی فیلم تلقین تا بتوانیم دنیای پنجم را بسازیم. دانشجویان معماری تمامی مهارت‌های لازم را برای چنین ماموریتی دارند. بسیاری از آن‌ها حتی خسته ازمحدودیت‌های دنیای واقعی به‌دنبال شغل‌هایی در حرفه‌ی معماری هستند که بتوانند استفاده ی بیشتری از تخیلشان کنند. بسیاری از هنرمندان گرافیک کامپیوتری یا سی‌جی‌آرتیست‌ها اجزای کوچکی از محیط‌های بازی یا فیلم را می‌سازند و می‌فروشند. هرآنچه که برای یک مهاجرت کلی به یک رایاجهان داریم مهیاست.

شاید ۶سال پیش زمانی که مردم فیلم تلقین را دیدند، دیدن یک دنیای کاملا مجازی برای آن‌ها یک شوک بود. اما امروز مردمی را می‌بینیم که در خیابان‌ها به‌دنبال گونه‌های کمیاب پوکیمون می‌دوند. مرز بین دنیاها باریک‌تر و باریک‌تر و روان ما برای تجربه‌ی یک زندگی سایبری یا رایازیست آماده‌می‌شود. درهمین‌حال، واقعیت مجازی به عرصه‌هایی واردمی‌شود که حتی استنلی جی.واینباوم در سال ۱۹۳۵ قادر به تصور آن‌ها نبود. واقعیت افزوده برای ارائه‌ی محصولات و درنمایشگاه‌های مختلف در سراسر دنیا استفاده‌می‌شود. زمانی که تجربه‌ی واقعیت مجازی منحصر به تورهای وی‌آی‌پی بود و هولوگرام‌ها را فقط میشد در فیلم‌های علمی‌تخیلی دید گذشته و ما در آستانه‌ی عضر جدیدی هستیم که وجود ما می‌تواند به وسعت خیال ما گسترده‌شود؛ دنیایی جدید با پتانسیل‌هایی شگفت‌انگیز که باید کشف‌شان کرد.

‌Burrasca-Article

Total Migration مهاجرت کلی
ارزیابی نوشته

توصیه‌های لوکوربوزیه به مردم عادی برای سفارش خانه به معماران

The Manual of the DwellingThe Manual of the Dwelling
راهنمای سکونت

لوکوربوزیه در کتاب «به سوی معماری نوین» توصیه‌هایی برای سفارش خانه به معماران، کرده که حتی امروز – بعد از ۹۳ سال که از تاریخ انتشار کتاب می‌گذرد – بسیاری از آن‌ها هنوز قابل‌استفاده هستند. توجه‌کنید که متن، خطاب به کارفرما نوشته‌شده تا او را در برخورد با معمار راهنمایی‌کند. متن زیر ترجمه ی این بخش از کتاب است:

از معمار خود، به‌جای یکی از بزرگترین اتاق‌های خانه یا آپارتمان، مثلا اتاقی که قبلا پذیرایی بوده، یک حمام روبه‌جنوب بخواهید. بخواهید که یکی از دیوارها کاملا از جنس شیشه باشد، که درصورت امکان رو به بالکن بازشود و بتوان درمقابل آن حمام آفتاب گرفت؛ به‌روزترین تجهیزات لوله‌کشی را برای حمام بخواهید که مجهز به شیرآلات متحرک باشد.

یک اتاق کناری بخواهید برای این‌که لباس‌هایتان را عوض‌کنید. هرگز در اتاق‌خوابتان لباس خود را درنیاورید. این کار بهداشتی نیست و اتاق را به‌طور وحشتناکی به‌هم‌می‌ریزد. در این اتاق تجهیزاتی برای قراردادن لباس‌ها بخواهید. ارتفاع این تجهیزات بیشتر از ۱/۵ متر نباشد و کشو و آویز و غیره داشته‌باشد.

برای اتاق خواب، نشیمن و غذاخوری دیوارهای لخت بخواهید (بدون کاغذدیواری). به‌جای مبلمان که هم گران است، هم جای زیادی می‌گیرد، و هم نیاز به مراقبت دارد تجهیزاتی توکار بخواهید.

اگر می‌توانید آشپزخانه را در بالاترین جای خانه بگذارید تا بو در کل خانه نپیچد.

نورپردازی مخفی یا پخش‌شده بخواهید.

یک جاروبرقی! بخواهید.

اگر می‌خواهید بدسلیقگی ببینید به خانه‌ی ثروتمندان بروید.

فقط مبلمان به‌دردبخور بخرید و هرگز «قطعات» دکوری نخرید. اگر می‌خواهید بدسلیقگی ببینید به خانه‌ی ثروتمندان بروید. ففط چند تصویر روی دیوارها نصب‌کنید و جز تصویرهای خوب چیزی نصب‌نکنید.

خرت‌وپرت‌هایتان را در کشوها و کابینت‌ها بگذارید.

گرامافون یا پیانولا یا وایرلس (احتمالا وسیله‌ای برای پخش موسیقی) دقیقا همان حس‌وحال موسیقی درجه‌ی یک را به شما می‌دهند بدون این‌که در سالن کنسرت سرمابخورید یا مجبور به تحمل شوروشوق هنردوستان شوید.

برای پنجره‌‌ی تمام اتاق‌ها بازشو بخواهید.

به فرزندان خود بیاموزید که خانه‌ تنها زمانی قابل سکونت است که پر از نوروهوا باشد، وکف و دیوارها مشخص باشند. برای این‌که کف فضاها را مرتب‌کنید مبلمان سنگین و فرش‌های ضخیم را حذف‌کنید.

یک پارکینگ جداگانه برای واحد خود بخواهید.

بخواهید که اتاق خدمتکار زیرشیروانی نباشد. خدمتکاران خود را زیر بام جای‌ندهید.

آپارتمانی بگیرید که یک سایز از آنچه والدینتان شما را به آن عادت‌داده‌اند کوچکتر باشد. اقتصاد را در رفتار، مدیریت خانه و افکارتان درنظربگیرید.

توصیه‌های لوکوربوزیه به مردم عادی برای سفارش خانه به معماران

ارزیابی نوشته

معماری خوب

مهم‌ترین سوالی که هر معماری با آن مواجه‌می‌شود این است که معماری خوب چیست؟ در همان روزهای اول دانشکده هر دانشجوی معماری با این سوال روبرومی‌شود که کدام طرح بهتراست؟ یا چرا یک طرح نمره‌ی بهتری از طرح دیگری گرفته؟ همین سوال برای معماران حرفه‌ای پیش‌می‌آید وقتی در مسابقه‌ای شرکت می‌کنند و دقیقا نمی‌دانند که چرا طرحی اول شده که به‌نظرآن‌ها به‌هیچ‌وجه طرح خوبی نیست. حتی برای کارفرماها هم این سوال مهمی است. آن‌ها همین‌قدر می‌دانند که بعضی طرح‌ها مدشده یا بعضی معماری‌ها گران‌تر خواهندبود اما دقیقا نمی‌دانند کدام معماری‌ها و احتمالا چرا.

چون پاسخ این سوال راحت نیست، حجم وحشتناکی از خرافات و توهمات جای پاسخ را گرفته و ازنسلی به نسل بعد منتقل‌می‌شود. گروهی از اساتید با تکیه بر شهودی بودن معماری و استعدادهای ذاتی، معماری را غیرقابل توصیف جلوه‌می‌دهند. وقتی کل معماری غیرقابل توصیف باشد، طبعا معماری خوب هم تعریف مشخصی نخواهدداشت. درعوض استاد معماری در موقعیتی شمن‌گونه مفاهیم را بیشتر و بیشتر نامفهوم و پیچیده جلوه‌می‌دهد. هیچ‌کس هم از ترس عقب‌ماندن از قافله اقرارنمی‌کند که چیزی از کلمات نغض و هایکوهای استاد نمی‌فهمد. نتیجه می‌شود حکایت لباس عجیب پادشاه که فقط نجبا آن را می‌دیدند. گروه دوم کسانی هستند که با توهم توطئه همه‌ی نتایج را با باندبازی و پارتی‌بازی توجیه‌می‌کنند و نیازی به کنکاش بیشتر نمی‌بینند. گروهی هم همه‌چیز را نسبی و شخصی می‌بینند و اساسا معتقد با معیاری نیستند. اما آیا واقعا معماری خوب وجوددارد؟ و اگر جواب آری است مشخصات این معماری چیست؟

در این نوشته فقط به‌کوتاهی جواب سوال اول را می‌دهم و اصل پاسخ می‌ماند برای بعد. بله حتما معماری خوب وجود دارد. عقاید هر سه گروه بالا تا حدودی درست است، اما فقط تا قبل از آن‌جایی که منکر وجود متر و معیار برای معماری خوب می‌شوند.

معماری هم مثل باقی هنرها می‌تواند شهودی باشد. اما سایر هنرهای شهودی هم قابل نقد و ارزیابی هستند. آن‌چنان هم فهمیدن این ارزیابی‌ها برای نقاشی، مجسمه‌سازی، و حتی سینما سخت نیست. پس اگر ما نمی ةوانیم این معیارها را برای معماری تشریح‌کنیم ایراد از ماست نه از سوژه. ازسوی دیگر با آن‌که باندبازی حتما وجوددارد ولی باز اصل سوال پابرجاست. فارغ از نمره یا نتیجه‌ی مسابقه باید بتوان توضیح‌داد که چرا کاری از کاردیگر بهتر است. بحث نسبی‌گری و سلیقه‌گرایی هم اساس نقد و ارزیابی را نشانه‌می‌رود. به‌خصوص برای محصولی که گروه‌های مختلف در آن سهم و نفع دارند حتما باید قطب‌نمایی برای یافتن راه وجودداشته‌باشد.

در نوشته‌ی بعدی به نسبی‌گرایی و راه‌های نزدیک‌شدن به بحث ارزیابی معماری خواهم‌پرداخت.

معماری خوب

ارزیابی نوشته

چند راه برای دسترسی به علم روز دنیا

اگر برای شما هم این سوال پیش آمده باشد که امروز در دنیای معماری چه می گذرد منظورتان از امروز واقعا همین امروز باشد این مطلب برای شماست. شاید پیش آمده باشد که بخواهید ببینید کلاس های دانشگاه های خوب دنیا چگونه برگزارو چه مطالبی در آنها مطرح می شود؟ یا این که بهترین کتاب های امروز معماری کدامند؟ در دفاتر معروف معماری چه می گذرد یا  چگونه نیرو استخدام می کنند؟ و این که نرم افزارها و اَپ های خوب معماری کدامند؟ برای شما یک خبرخوب و یک خبر بد دارم: خبر خوب این که نیازی نیست 500 هزارتومان یا 5 میلیون تومان بپردازید تا از این مزایا بهره مند باشید. اساسا من نمی دانم در دنیای امروز که همه دم از آموزش رایگان برای همه می زنند و حتی کودکان آفریقایی هم آموزش رایگان می بینند چطور ما به جایی رسیده ایم که دوباره تحصیل شده کالای لوکس و فقط ازمابهتران به آن دسترسی دارند؟! فکر نمی کنم قرار بوده اینطور بشود. اما خبر بد این که برای استفاده از این مطالب نیاز به زبان انگلیسی دارید. احتمالا انتظار ندارید اساتید هاروارد پارسی بلد باشند یا مجلات آمریکایی دوزبانه پارسی-انگلیسی منتشر شوند. پس اگردست خودتان را برای رسیدن به خرمایی که بر نخیل است آنقدرها هم کوتاه نمی بیند ادامه این مطلب را بخوانید.

iTunes University

هزینه یک کورس معمولی در هرکدام از دانشگاه های آمریکا معمولا چیزی بین 700-800 تا 3-4 هزار دلار است. اما شما می توانید به بسیاری از این عناوین آموزشی به صورت کاملا رایگان استفاده کنید. لازم نیست که حتما آی پد یا مک بوک داشته باشید. با دانلود نرم افزار رایگان آی تونز کلیه قابلیت های دانشگاه های آی تونز در اختیار شماست. از فلسفه و فیزیک و هنرهاینمایشی بگیر تا موسیقی و روان شناسی و بیولوژی. از ای تی اچ زوریخ و پلی تکنیک میلان بگیر تا هاروارد و ام آی تی. همه و همه در اختیار شماست. از معروف ترین کورس هایی که می تونید از این طریق بهشون دسترسی داشته باشید کلاس سی اس 50 هاروارد است که توسط دیوید جی ملان تدریس می شود و میلیون ها نفر در سراسر دنیا از این درس استفاده کرده اند.

Udacity

یودسیتی یکی از معرکه ترین اتفاقاتی است که در دنیای آموزش طی سال های اخیر افتاده. این مجموعه که در ابتدا توسط یکی از اساتید استنفورد پایه گذاری شده در حال حاضر در زمینه های مختلفی از دانشگاه های مختلف دانشجو داره و اگر شما نیازی به مدرک این دوره نداشته باشید مجانیه. جالبه که اگر بخواید میتونید هزینه دوره رو که بسیار پایین تر از نرخ معمولع بپردازید و مدرک این دوره ها رو بگیرید. مدرک یودسیتی در نظام آموزشی آمریکا قابل قبول و واحد درسی به حساب میاد. در یودسیتی به شما تمریناتی هم داده میشه که مطمئن بشید درس رو یاد گرفتید. هم فروم هایی برای دانش آموزان وجود داره که مطالب و سوالتشون رو به اشتراک میذارن و هم مدرس ها به سوالت شما جواب میدن.

چند راه برای دسترسی به علم روز دنیا

ارزیابی نوشته